HMong (H’Mông)

28 października 2010

Historia narodu H’Mông sięga ponad 4 tys. lat. Ok 2 tys. lat temu w chińskich kronikach i księgach historycznych lat pojawiły się pisemne świadectwa ich istnienia. Według legendy przodkowie H’Mông pochodzą z wysokich stepów Tybetu, Syberii i Mongolii.

Wietnam | Barwne stroje kobiet z plemienia H’Mông (by Alpha Lau/avlxyz)

Dzieje narodu H’Mông

Istnieją dowody na to, że H’Mông są potomkami plemienia o nazwie San Miao, które zostało wymienione w chińskich pismach, pochodzących z wczesnej epoki legendarnych cesarzy (2852 do 2255 p.n.e.). Ze źródeł wynika, że plemię to przeciwstawiło się chińskiemu cesarstwu między innymi dlatego, że domagało się prawa do własnego pisma.

Bunt doprowadził do nasilenia się represji ze strony Chińczyków, a w rezultacie do stopniowego wypierania na przestrzeni stuleci przodków ludu H’Mông w niegościnne regiony górskiego południa. W następstwie nieudanego powstania przeciwko Chińczykom w połowie XIX w. naród H’Mông wyemigrował do Wietnamu i Laosu. Stamtąd rozprzestrzenił się się w ciągu ostatnich 100 lat również na tereny Tajlandii i Birmy.

Liczebność i rozmieszczenie narodu H’Mông

H’Mông jest dzisiaj najbardziej rozproszoną mniejszością etniczną. Równo 5 mln ludzi H’Mông żyje w południowych Chinach, ok. 500 000 w Laosie, ok. 150 000 w Tajlandii i nieznana bliżej liczba w Birmie, a także – w wyniku wojny amerykańskiej – ok. 200 000 w USA i ok. 20 000 w Europie.
W Wietnamie, gdzie są znani także jako Mèo, liczyli w dniu spisu ludności 1.04.1999 r. 787 604 osoby. Dzisiaj liczba  H’Mông przekroczyła liczbę 1 068 189 i są oni piątą co do wielkości mniejszością narodową w górskich regionach Wietnamu. Ich język należy do grupy Meo-Yao, jest jednak rozbity na wiele dialektów.

Wietnam | Czarni H’Mông (by AnalogST)

Tradycyjne stroje

Podobnie jak inne narody górskie, H’Mông dzielą się na podgrupy według koloru odzieży. Rozróżnia się więc Białych (H’Mông Trắng), Czarnych (H’Mông Đen), Czerwonych (H’Mông Đỏ), Zielonych (H’Mông Xanh) i Kwiatowych H’Mông (H’Mông Hoa). W Sapa np. zamieszkują głównie Czarni H’Mông, podczs gdy w Bắc Hà przeważają Kwiatowi H’Mông w swoich przepięknych kolorowych ubraniach.

Znaczenie srebra

We wszystkich grupach narodu H’Mông szczególne znaczenie posiada srebrna biżuteria, która świadczy zarówno o zamożności, jak i sile witalnej jej posiadacza. Podczas świąt każdy członek plemienia ozdabia swój strój srebrnymi naszyjnikami i bransoletami.

Każde dziecko otrzymuje swoją pierwszą bizuterię - srebrny pierścień na szyję - w dniu ceremonii nadawania imienia, podczas której odbierane jest ze świata duchów i na stałe przeniesione do świata ludzi.

Część swego majątku H’Mông zawsze lokują w srebrze.

Wioski plemienne

H’Mông tradycyjnie zakładają swoje wsie wysoko w górach, na wysokości 1000-1200 metrów, zawsze poniżej zapewniającego ochronę wierzchołka góry.

Wietnam | H’Mông mają bardzo ciekawe zwyczaje dotyczące przyjęcia do rodziny nowo narodzonego dziecka (by Alpha Lau/avlxyz)

Życie codzienne

H’Mông jedyne środki do życia czerpią z uprawy ryżu i kukurydzy, a także z hodowli świń i drobiu. Tradycyjnie, bardziej niż inne górskie narody, angażują się w produkcję opium, która dzisiaj odbywa się w coraz bardziej ukrytych i niedostępnych okolicach (oficjalnie hodowla opium jest zakazana). Z konieczności przestawiają się więc coraz bardziej na uprawę warzyw i owoców, a co za tym idzie, poszerzają swoją przestrzeń życiową na niższe tereny i żyzne doliny.

Ogromnym popytem cieszą się ręcznie wykonanekobiety H’Mông, bogato zdobione haftem i srebrem ubrania z bawełny i konopi. Kobiety H’Mông stają się coraz bardziej obrotne w interesach i często spotkać je można na targowiskach. Asortyment towarów na sprzedaż powiększają także mężczyźni, dostarczając ręcznie wykonane kusze, instrumenty muzyczne i inne wyroby z drewna, bambusa i rattanu.

Rodzina

Rodzina jest najmniejszą i jednocześnie najważniejszą jednostką społeczną narodu H’Mông. Najstarszy mężczyzna w rodzinie cieszy się prawie nieograniczonym autorytetem. Wszyscy członkowie rodziny podporządkowują się jego decyzjom w ważnych sprawach, również podczas rodzinnych sprzeczek.

Ród

Kolejną jednostką społeczną jest ród, który zwykle obejmuje całą wieś. Tak więc najstarszy członek rodu jest jednocześnie najstarszym wsi, któremu podlegają wszystkie gospodarstwa domowe. Ważne, dotyczące wszystkich rodzin decyzje, wymagają jednak jednomyślnej zgody wszystkich starszych.

Wietnam | Przedstawiciele plemienia H’Mông bardzo sobie cenią życie rodzinne (by Maria Hsu )

Dzieci

Według wierzeń H’Mông każdy noworodek jest wysyłany na świat przez „Bóstwo Dzieci” i przez pierwsze trzy dni należy jeszcze do świata duchów. Jeśli by w tym czasie dziecko umarło, nie przysługuje mu ceremonia pogrzebowa.

Trzy dni po narodzinach zamawia ojciec dziecka u rady starszych ceremonię, która będzie wprowadzeniem do ziemskiego życia. Dwie ofiarowane kury są formą podziękowania dla boga i jednocześnie prośbą o uwolnienie duszy dziecka. Od tej pory dusza już na zawsze powinna pozostać w ciele nowo narodzonego człowieka i w jego rodzinnym domu.

Podczas tej ceremonii dziecko otrzymuje także imię i jest przedstawiane duchom opiekuńczym domu, aby swoją opieką mogły objąć nowego członka rodziny.

Małżeństwo

Wśród młodzieży H’Mông całkiem naturalnym zjawiskiem jest swoboda seksualna przed ślubem. Kiedy jednak młodzi zainteresowani są małżeństwem, chłopak w pierwszej kolejności musi  poprosić swoich rodziców o zgodę, gdyż to do nich należy wykup narzeczonej oraz organizacja wesela.

Kiedy ten warunek zostanie spełniony, pan młody może zabrać swoją wybrankę do domu rodziców. Jego rodzina wysyła wtedy dwóch przedstawicieli, którzy informują rodziców dziewczyny, że ich córka stała się członkiem rodziny męża.

Dopóki obie rodziny nie uzgodnią wysokości wykupu narzeczonej i terminu wesela, przyszła para żyje w swego rodzaju okresie próbnym. Ostatecznie uroczystości weselne odbywają się w domu narzeczonego.

Jeśli kobieta chce się rozstać ze swoim mężem, musi zwrócić wykup, a dzieci – o ile już są – pozostają z rodziną męża.

Religia

H’Mông są animistami, czcicielami przodków i duchów natury. Tylko nieliczni z nich wyznają buddyzm lub chrześcijaństwo.

Wietnam | Wioska plemienia H’Mông (by piotrr)