Błąd
  • XML Parsing Error at 1:88. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:1323. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:1251. Error 9: Invalid character


Historia narodu H’Mông (Hmong) si?ga ponad 4 tys. lat, a ok. 2 tysi?ce lat temu w chi?skich kronikach i ksi?gach historycznych pojawi?y si? pisemne ?wiadectwa ich istnienia. Wed?ug legendy przodkowie H’Mông pochodz? z wysokich stepów Tybetu, Syberii i Mongolii.

Wietnam | Barwne stroje kobiet z plemienia HMng
Wietnam | Barwne stroje kobiet z plemienia H’Mông (by Alpha Lau/avlxyz)

Dzieje narodu H’Mông

Istniej? dowody na to, ?e H’Mông s? potomkami plemienia o nazwie San Miao, które zosta?o wymienione w chi?skich pismach, pochodz?cych z wczesnej epoki legendarnych cesarzy (2852 do 2255 p.n.e.). Ze ?róde? wynika, ?e plemi? to przeciwstawi?o si? chi?skiemu cesarstwu mi?dzy innymi dlatego, ?e domaga?o si? prawa do w?asnego pisma.

Bunt doprowadzi? do nasilenia si? represji ze strony Chi?czyków, a w rezultacie do stopniowego wypierania na przestrzeni stuleci przodków ludu H’Mông w niego?cinne regiony górskiego po?udnia. W nast?pstwie nieudanego powstania przeciwko Chi?czykom w po?owie XIX w. naród H’Mông wyemigrowa? do Wietnamu i Laosu. Stamt?d rozprzestrzeni? si? si? w ci?gu ostatnich 100 lat równie? na tereny Tajlandii i Birmy.

Liczebno?? i rozmieszczenie narodu H’Mông

H’Mông jest dzisiaj najbardziej rozproszon? mniejszo?ci? etniczn?. Równo 5 mln ludzi H’Mông ?yje w po?udniowych Chinach, ok. 500 000 w Laosie, ok. 150 000 w Tajlandii i nieznana bli?ej liczba w Birmie, a tak?e – w wyniku wojny ameryka?skiej – ok. 200 000 w USA i ok. 20 000 w Europie.

W Wietnamie, gdzie s? znani tak?e jako Mèo, liczyli w dniu spisu ludno?ci 1.04.1999 r. 787 604 osoby. Dzisiaj liczba  H’Mông przekroczy?a 1 068 189 i s? oni pi?t? co do wielko?ci mniejszo?ci? narodow? w górskich regionach Wietnamu. Ich j?zyk nale?y do grupy Meo-Yao, jest jednak rozbity na wiele dialektów.

Wietnam | Czarni HMng
Wietnam | Czarni H’Mông (by AnalogST)

Tradycyjne stroje

Podobnie jak inne narody górskie, H’Mông dziel? si? na podgrupy wed?ug koloru odzie?y. Rozró?nia si? wi?c Bia?ych (H’Mông Tr?ng), Czarnych (H’Mông ?en), Czerwonych (H’Mông ??), Zielonych (H’Mông Xanh) i Kwiatowych H’Mông (H’Mông Hoa).

W Sapa np. zamieszkuj? g?ównie Czarni H’Mông, podczs gdy w B?c Hà przewa?aj? Kwiatowi H’Mông w swoich przepi?knych kolorowych ubraniach.

Znaczenie srebra

We wszystkich grupach narodu H’Mông szczególne znaczenie posiada srebrna bi?uteria, która ?wiadczy zarówno o zamo?no?ci, jak i sile witalnej jej posiadacza. Podczas ?wi?t ka?dy cz?onek plemienia ozdabia swój strój srebrnymi naszyjnikami i bransoletami.

Ka?de dziecko otrzymuje swoj? pierwsz? bizuteri? – srebrny pier?cie? na szyj? – w dniu ceremonii nadawania imienia, podczas której odbierane jest ze ?wiata duchów i na sta?e przeniesione do ?wiata ludzi.

Cz??? swego maj?tku H’Mông zawsze lokuj? w srebrze.

Wioski plemienne

H’Mông tradycyjnie zak?adaj? swoje wsie wysoko w górach, na wysoko?ci 1000-1200 metrów, zawsze poni?ej zapewniaj?cego ochron? wierzcho?ka góry.

Wietnam | HMng maj? bardzo ciekawe zwyczaje dotycz?ce przyj?cia do rodziny nowo narodzonego dziecka
Wietnam | H’Mông maj? bardzo ciekawe zwyczaje dotycz?ce przyj?cia do rodziny nowo narodzonego dziecka (by Alpha Lau/avlxyz)

?ycie codzienne

H’Mông jedyne ?rodki do ?ycia czerpi? z uprawy ry?u i kukurydzy, a tak?e z hodowli ?wi? i drobiu. Tradycyjnie, bardziej ni? inne górskie narody, anga?uj? si? w produkcj? opium, która dzisiaj odbywa si? w coraz bardziej ukrytych i niedost?pnych okolicach (oficjalnie uprawa opium jest zakazana). Z konieczno?ci przestawiaj? si? wi?c coraz bardziej na upraw? warzyw i owoców, a co za tym idzie, poszerzaj? swoj? przestrze? ?yciow? na ni?sze tereny i ?yzne doliny.

Ogromnym popytem ciesz? si? r?cznie wykonane przez kobiety H’Mông, bogato zdobione haftem i srebrem ubrania z bawe?ny i konopi. Kobiety H’Mông staj? si? coraz bardziej obrotne w interesach i cz?sto spotka? je mo?na na targowiskach. Asortyment towarów na sprzeda? powi?kszaj? tak?e m??czy?ni, dostarczaj?c r?cznie wykonane kusze, instrumenty muzyczne i inne wyroby z drewna, bambusa i rattanu.

Rodzina

Rodzina jest najmniejsz? i jednocze?nie najwa?niejsz? jednostk? spo?eczn? narodu H’Mông. Najstarszy m??czyzna w rodzinie cieszy si? prawie nieograniczonym autorytetem. Wszyscy cz?onkowie rodziny podporz?dkowuj? si? jego decyzjom w wa?nych sprawach, równie? podczas rodzinnych sprzeczek.

Ród

Kolejn? jednostk? spo?eczn? jest ród, który zwykle obejmuje ca?? wie?. Tak wi?c najstarszy cz?onek rodu jest jednocze?nie najstarszym wsi, któremu podlegaj? wszystkie gospodarstwa domowe. Wa?ne, dotycz?ce wszystkich rodzin decyzje, wymagaj? jednak jednomy?lnej zgody wszystkich starszych.

Wietnam | Przedstawiciele plemienia HMng bardzo sobie ceni? ?ycie rodzinne
Wietnam | Przedstawiciele plemienia H’Mông bardzo sobie ceni? ?ycie rodzinne (by Maria Hsu )

Dzieci

Wed?ug wierze? H’Mông ka?dy noworodek jest wysy?any na ?wiat przez „Bóstwo Dzieci” i przez pierwsze trzy dni nale?y jeszcze do ?wiata duchów. Je?li by w tym czasie dziecko umar?o, nie przys?uguje mu ceremonia pogrzebowa.

Trzy dni po narodzinach ojciec dziecka zamawia u rady starszych ceremoni?, która b?dzie wprowadzeniem do ziemskiego ?ycia. Dwie ofiarowane kury s? form? podzi?kowania dla boga i jednocze?nie pro?b? o uwolnienie duszy dziecka. Od tej pory dusza ju? na zawsze powinna pozosta? w ciele nowo narodzonego cz?owieka i w jego rodzinnym domu.

Podczas tej ceremonii dziecko otrzymuje tak?e imi? i jest przedstawiane duchom opieku?czym domu, aby swoj? opiek? mog?y obj?? nowego cz?onka rodziny.

Ma??e?stwo

W?ród m?odzie?y H’Mông ca?kiem naturalnym zjawiskiem jest swoboda seksualna przed ?lubem. Kiedy jednak m?odzi zainteresowani s? ma??e?stwem, ch?opak w pierwszej kolejno?ci musi  poprosi? swoich rodziców o zgod?, gdy? to do nich nale?y wykup narzeczonej oraz organizacja wesela.

Kiedy ten warunek zostanie spe?niony, pan m?ody mo?e zabra? swoj? wybrank? do domu rodziców. Jego rodzina wysy?a wtedy dwóch przedstawicieli, którzy informuj? rodziców dziewczyny, ?e ich córka sta?a si? cz?onkiem rodziny m??a.

Dopóki obie rodziny nie uzgodni? wysoko?ci wykupu narzeczonej i terminu wesela, przysz?a para ?yje w swego rodzaju okresie próbnym. Ostatecznie uroczysto?ci weselne odbywaj? si? w domu narzeczonego.

Je?li kobieta chce si? rozsta? ze swoim m??em, musi zwróci? wykup, a dzieci – o ile ju? s? – pozostaj? z rodzin? m??a.

Religia

H’Mông s? animistami, czcicielami przodków i duchów natury. Tylko nieliczni z nich wyznaj? buddyzm lub chrze?cija?stwo.

Wietnam | Wioska plemienia HMng
Wietnam | Wioska plemienia H’Mông (by piotrr)